الفيض الكاشاني

240

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

است اطاعت كرده و آن تمايلى پنهانى است ، و هر گاه در نفس خود چنان تمايلى ( ميل به شهرت ) را احساس كرد بداند كه شكستن آن از شكستن تمايل به غذا مهمّتر است . بنابراين غذا بخورد سزاوارتر از حبّ مقام است . ابو سليمان گويد : هر گاه ميل به چيزى كه تارك آن هستى برايت آماده شد به ميزان كمى از آن بهره ببر و آرزوى نفس خود را كاملا برنياور تا تمايل را از نفست دور سازى و خوشى آن را تيره گردانى زيرا خواسته‌اش را به او نداده‌اى . حضرت جعفر بن محمد صادق ( ع ) فرمود : « هر گاه نزد من چيزى آورده مىشد كه به آن ميل داشتم به نفسم نگاه مىكردم اگر اظهار تمايل به آن مىكرد به آن مىخورانيدم و آن بهتر از منع نفس بود ، و اگر تمايل خود را پنهان مىكرد و دورى از آن را آشكار مىساخت ( به ظاهر اظهار بىميلى مىكرد ) با ترك آن تمايل او را كيفر مىكردم و چيزى از آن به او نمىدادم » و اين راهى براى كيفر دادن نفس بود و در برابر اين تمايل پنهانى . مىگويم : اين سخن به سخن مولايمان حضرت صادق ( ع ) شباهت ندارد بلكه به سخن صوفيان شبيه‌تر است . ابو حامد گويد : خلاصه هر كس ميل به غذا را رها كند و در تمايل به ريا كارى افتد مانند كسى است كه از كژدمى بگريزد و به مارى پناه ببرد زيرا تمايل به ريا بيش از تمايل به غذا زيان آور است . گفتارى در شهوت همخوابگى ( 1 ) بايد بدانى كه ميل به آميزش با زنان به سبب دو فايده بر انسان غالب مىشود : يكى اين كه لذّتهاى آن را دريابد و لذّتهاى آخرت را با آن مقايسه كند زيرا لذّت آميزش با زنان اگر دوام يابد بهترين لذّتهاى جسمانى است چنان كه آتش و درد آن بزرگترين دردهاى جسمانى است ؛ پس ميل و ترس مردم را به طرف خوشبختىهايشان سوق مىدهد ، ميل تنها با درك لذّت و ترس با احساس درد حاصل مىشود زيرا آنچه با ذائقه درك نشود اشتياق زياد به آن پيدا نشود .